Księga druga. „Etyka” czyli optyka

W młodości Spinoza napisał traktat O tęczy, który zniszczył tuż przed śmiercią, zdając sobie sprawę z błędnych założeń leżących u podstaw zawartych w nim wyliczeń. W Etyce odnajdujemy jednak wiele tropów związanych z geometrią światła – tematyką, którą Spinoza interesował się przez całe życie. Już pod koniec księgi pierwszej napotykamy osobliwe zjawisko optyczne. Oto rozproszone twierdzenia i dowody, wyjaśniające własności substancji ogniskują się nagle w jednym dopisku. To literackie zakończenie księgi pierwszej działa przede wszystkim na wyobraźnię, do której przemawiać ma obraz natury doskonałej i doskonale obojętnej na człowieka wypatrującego w niej samego siebie.
Księgę drugą, traktującą o pochodzeniu i naturze duszy, możemy czytać jako rozwinięcie tego dopisku.

W końcu nauczyć się żyć (fragment)

Prezentujemy fragment ostatniego wywiadu z Jacques’em Derridą, udzielonego w sierpniu 2004 roku, niecałe dwa miesiące przed śmiercią. Całość ukazała się w tłumaczeniu Piotra Sadzika nakładem Wydawnictwa Ostrogi, którym serdecznie dziękujemy za możliwość opublikowania poniższego fragmentu.

Dekolonizowanie dzieciństwa

Dziecko nie jest małym dorosłym. Mimo to, przez wieki dzieci udoroślano. Udoroślać można na dwa sposoby. Pierwszy, chyba dość niewinny, polega na wymazaniu dzieciństwa jako osobnej kategorii kulturowej. Najsłynniejsze próby tej metody miały miejsce w sztuce, przedstawiającej dziecko jak dorosłego, lecz w pomniejszonej skali.

„Etyka”, księga pierwsza. Myślenie antygraniczne

Filozofia Spinozy jest przykładem myślenia wymykającego się spod kontroli, nie tylko późniejszych badaczek i badaczy, lecz również samego autora. Jest to rodzaj filozofii gnanej własnym rytmem, zawsze wyprzedzającej nas o krok, tak, że aby się z nią zmierzyć, zmuszeni jesteśmy narzucić jej pewne granice.

Fichus. Wykład Frankfurcki (fragment)

Prezentujemy fragment wykładu Jacques’a Derridy wygłoszonego dwudziestego drugiego września 2001 roku we Frankfurcie z okazji otrzymania Nagrody Theodora W. Adorna. Całość ukazała się w tłumaczeniu Piotra Sadzika w Wydawnictwie Ostrogi, dzięki których uprzejmości publikujemy poniższy wyimek.

Po co są nam trans studies?

Po co są nam trans studies? Po co we współczesnej humanistyce jeszcze jedna dyscyplina, tym razem skupiona konkretnie na badaniu kwestii transpłciowości? Odpowiedź na to pytanie jest tym trudniejsze, że problematyka osób trans nie jest wcale nowa w humanistyce i naukach społecznych. Przeciwnie, na przestrzeni samych ostatnich pięciu dekad, stanowiła ona przedmiot badań psychologii, socjologii, etnografii, krytyki feministycznej, studiów gejowskich i lesbijskich, czy (przede wszystkim) teorii queer. Nie można więc powiedzieć, że potrzebujemy trans studies ze względu na brak zainteresowania samym zagadnieniem […]

Schemat działania katarynki

jest naprawdę prosty. W środku są punkty dojścia, wejścia i wyjścia, są też punkty styku. Katarynka operuje liczbami. W środku katarynki siedzi kretynka i kręci korbką. Schemat działania kretynki jest naprawdę prosty. To chodzi, to je. To myśli, to wciąga. To nakłada i zdejmuje. W środku kretynki siedzi karzeł, który ciągnie za sznurki i szuka […]