Tag

cynizm

Przedzierając się przez literaturę antyczną – zarówno należącą do starożytności pogańskiej, jak i chrześcijańskiej – można natrafić na tekst, który w pierwszej chwili musi się wydać istnym kuriozum, marginesem marginesów. Oto postać tego formatu, co Augustyn z Hippony, zamieszcza w swoim dziele O pracy mnichów niezwykle zajadły apendyks skierowany do mnichów noszących długie włosy 1 . Ta ciekawostka zmienia się jednak w zagadkę, jeśli uwzględnić fakt, że żyjący po drugiej stronie Morza Śródziemnego Hieronim ze Strydonu, w jednym ze swoich listów, również przestrzega przed długowłosymi mężczyznami 2. Zanim jednak będzie można przywołać odpowiednie ustępy tych tekstów i poddać je analizie, konieczna jest wycieczka w czasie, do pierwszych wieków naszej ery (a nawet wcześniej), oraz zmiana kontekstu kulturowego z chrześcijańskiego na pogański.

Kryzys wywodzącego się z Odrodzenia programu humanistycznego stanowi jeden z najżywiej dyskutowanych wątków filozofii współczesnej. Swój głos w tej debacie zabrał również Peter Sloterdijk, urodzony w 1947 roku filozof i eseista, jeden z najbardziej wpływowych myślicieli ostatnich dekad. Systematyczna rekonstrukcja Sloterdijkowskiej krytyki humanizmu, będąca przedmiotem tego artykułu, jest przedsięwzięciem niełatwym, nie tylko z uwagi na styl autora, lecz przede wszystkim dlatego, iż wymaga połączenia rozmaitych strategii interpretacyjnych stosowanych przez Sloterdijka (cynizmu, tymoteizmu, atletyzmu, zelotyzmu, etc.), których niemiecki filozof nie zwykł łączyć. Zespolenie to ma zatem charakter krytyczny i z konieczności prowadzić będzie do wysunięcia kilku zarzutów wobec tej koncepcji.